Kuzey Makedonya

20.11.2021 | 
Kuzey Makedonya

Başkent: Üsküp

Yüzölçümü: 25.713 km²

Nüfus: 2.083.260

Yönetim Biçimi: Parlamenter Demokrasi

1991’de Yugoslavya’nın dağılmasıyla birlikte bağımsızlığını kazanan ülkelerden biri Kuzey Makedonya’dır. Tuna Nehri’nden Ege’ye uzanan büyük bir kavşakta bulunması nedeniyle stratejik bir konuma sahiptir. Ülkede en baskın iki etnik grup, nüfusun %64’ünü oluşturan Makedonlar ve %25’ini oluşturan Arnavutlardır. Türkler, Romanlar ve Sırplar azınlık durumundadır. Ayrıca nüfusun %64.7’si Ortodoks, %33.3’ü Müslüman’dır. Dil olarak Makedonca, Arnavutça ve Türkçe konuşulur.

Ülkede her dört çocuktan biri yoksulluk nedeniyle gelişimlerini yeterince tamamlayamamakta; 100.000’den fazla çocuk yoksulluk içinde yaşamaktadır. Çocukların 2/3’ü liseyi bitirebilmekte, birçoğu 18 yaşından önce evlenmektedir. Ülke geneline bakılacak olursa 0-14 yaş arasındaki çocuk nüfusunun 339.800 ve 15-24 arasın genç nüfusunun 251.490 olduğu görülür.

Ülkede yenidoğan her 1.000 bebekten 5.3’ü, beş yaş altı her 1.000 çocuktan 6’sı ve her 100.000 anneden 7’si hayatını kaybetmektedir. Etnik kökene göre en düşük bebek ölüm oranı Türklerde, en yüksek bebek ölüm oranı Romanlarda görülmektedir. Konjenital anomali ve prematürelik, bebek ölümlerinin başlıca sebeplerindendir.

Ülkenin güneydoğu kesiminde, ağırlıklı olarak Makedon etnik kökenli çocukları etkileyen Akdeniz anemisi yaygındır. Sistinüri, Roman çocuklarda sık görülür. Bruselloz Kuzey Makedonya’da hâlâ endemiktir ve osteoartiküler komplikasyonları olan çocuklarda ortaya çıkabilir. HIV enfeksiyonu olan çocuk sayısı nispeten düşüktür. Bulaşıcı hastalıklara bağlı ölüm oranı %1.3’tür. Makedonya’daki iklim değişiklikleri özellikle solunum ve bağırsak enfeksiyonlarını tetiklemekte; çocuklarda astım atakları veya romatizmal ateş ortaya çıkmaktadır. Hava kirliliği ise büyük şehirlerde yaşayan çocuklarda kronik solunum problemlerine sebep olmaktadır. Çocukluk Obezitesi Gözetim Girişimi, Kuzey Makedonya’daki çocukların yaklaşık 1/3’ünün fazla kilolu veya obez olduğunu tespit etmiş; hükûmet de okullarda fiziksel aktivite süresini artırmak için yasa değişikliğine gitmiştir.

2018 verilerine göre Kuzey Makedonya’da ilköğretime kayıt oranı %98, ilkokulu tamamlama oranı %89.7’dir. Ortaöğretime kayıt oranı %80, ülke genelinde genç okuryazarlık oranı ise %98’dir. Ülkedeki Roman çocukların birçoğunun kimliği olmadığı için eğitim hayatları da yoktur. Ayrıca engelli çocuklar için çok az sayıda okul bulunmaktadır. Hem okula gidip hem çalışan 7-14 yaş arasındaki çocukların oranı %20’dir.

Kuzey Makedonya’da çocuk işçiliği hâlâ ciddi bir sorundur. Ülkede %27 oranında çocuk işçi vardır. Özellikle Roman çocukları türlü istismar içeren işlerde çalıştırılmakta; bir kısmı da ailesinin zoruyla dilencilik yapmaktadır. Bazıları da hırsızlık, uyuşturucu madde dağıtımı, sahte evlilik gibi yasa dışı faaliyetlerde bulunmaktadır.

Ülkedeki yetim sayısına dair net bir bilgi yoktur. Fakat Negotino, Sveti Nikole, Kriva Palanka, Debar, Gevgelija, Radovis, Struga’da yetimhaneler olduğu bilgiler arasındadır. Makedonya’da Shields High Children’s Homes, Ends of the Earth Cycling ve SOS Children’s Villages gibi misyoner kurumlar bulunmaktadır. Lighthouse of Hope MK, istismara uğramış, terk edilmiş ve ihmal edilmiş çocuklara ev sahipliği yapmakta; 2020’de açılan JOY Home Day Center ise 5-12 yaş arası özel ihtiyaç sahibi yetimlere hizmet vermektedir.

KAYNAKÇA:

Global Giving. “Equip a Day Center for Orphans in North Macedonia”. https://www.globalgiving.org/projects/equip-day-center-orphans-macedonia/. (01.11.2021).

Humanium. “Children of Macedonia”. https://www.humanium.org/en/macedonia/. (01.11.2021).

Knoema. “North Macedonia”. https://knoema.com/atlas/North-Macedonia. (01.11.2021).

Orphanages Directory. “Archive for the ‘Macedonia’ Category”. https://www.orphanagedirectory.org/category/macedonia. (11.11.2021).

SOS Children’s Villages. “Macedonia”. https://www.soschildrensvillages.ca/macedonia. (01.11.2021).

The Journal Of Pediatrics. “The Child Health Care of Macedonia”. https://www.jpeds.com/action/showPdf?pii=S0022-3476%2816%2930152-4. (01.11.2021).

UNESCO. “North Macedonia”. http://uis.unesco.org/en/country/mk. (01.11.2021).

UNICEF. “North Macedonia ends the placement of infants and toddlers in large scale institutions”. https://www.unicef.org/northmacedonia/press-releases/north-macedonia-ends-placement-infants-and-toddlers-large-scale-institutions. (01.11.2021).

Worldometer. “North Macedonia Population”. https://www.worldometers.info/world-population/macedonia-population/. (01.11.2021).

World Health Organization. “North Macedonia changes law to increase the amount of time for physical activity in schools”. https://www.euro.who.int/en/health-topics/noncommunicable-diseases/pages/news/news/2020/4/north-macedonia-changes-law-to-increase-the-amount-of-time-for-physical-activity-in-schools. (01.11.2021).