Zambiya

20.11.2021 | 
Zambiya

Başkent: Lusaka

Yüzölçümü: 752.618 km²

Nüfus: 19.082.875

Yönetim Biçimi: Başkanlık Tipi Cumhuriyet

Eski adıyla Rodezya olan Zambiya’da yaklaşık 70 farklı etnik grup bulunur. Bunların başlıcaları Bemba, Tonga, Ngoni, Lozi’dir. Bağımsızlığını elde ettikten sonra ülke içinde çatışmaların ve iç savaşların yaşanmamış olması, onu diğer Afrika ülkelerinden ayırır. Ülkenin resmî dili İngilizce olmakla birlikte Niyanja, Bemba, Lunda, Tonga, Lozi, Luvale ve Kaonde gibi yerel diller de konuşulur.

Zambiya nüfusunun %87’si Hristiyan, %10’u Müslüman ve kalan yüzdeliği de yerel inançlara sahip kesimdir. Başkent Lukasa oldukça kalabalık bir şehir olup ülke nüfusunun büyük bir çoğunluğunu bünyesinde barındırmaktadır. Zambiya’da 0-14 yaş arasındaki çocuklar nüfusun %45’lik bir kesimini, 15-25 yaş arasındaki gençler de nüfusun %20’lik kesimini oluşturmaktadır. Bu da ülke nüfusunun hemen hemen yarısının gençlerden oluştuğunu gösterir.

Zambiya’da her 1.000 bebekten 39’u ve beş yaş altındaki her 1.000 çocuktan 52’si hayatını kaybetmektedir. Anne başına düşen çocuk sayısı yaklaşık beştir. Çocuk ve anne ölümlerinin en önemli sebebi, yetersiz beslenme ve AIDS’tir. Aynı zamanda Zambiya, HIV vakasının en çok görüldüğü ülkelerin başında yer almaktadır. Kırsal bölgelerde sağlık sistemi ve alt yapı hizmetleri daha yetersizdir.

Eğitim açısından ülkeye bakılacak olursa, 12 yıllık zorunlu bir eğitimin olduğu görülür. Ülkede ilkokula giden çocukların oranı %84, ortaokula giden çocukların oranı %46 ve liseye giden çocukların oranı %29’dur. 15-25 yaşlarındaki okuryazarlık oranı %92’dir. Yaklaşık 495.000’den fazla çocuk okula gitmemektedir. 2015 yılı verilerine göre ülkede okuma yazma oranı %63.4’dür. Eğitim maliyetlerinin aileler tarafından karşılanamaması, okullara ulaşımın zorluğu gibi nedenler ortaöğretimin tamamlanmasına mani olan ana sebepler arasındadır.

Kız çocuklarının %29’u eğitimlerini yarıda bırakıp 18 yaşından önce evlendirilmiş, erkek çocuklarının %23’ü çalışmak zorunda bırakılmıştır. 13-17 yaş arasındaki kız çocuklarının %43’ü şiddete ve istismara maruz kalmış; %59’u da 19 yaşından önce anne olmuştur.

Zambia’nın komşu ülkelerinde yaşanan çatışmalar, iç savaşlar ve kuraklık nedeniyle 188.000 göç aldığı ve bunun 33.840’ının 18 yaş altındaki çocuklar olduğu söylenebilir. Aynı zamanda Zambiya sokaklarında yaklaşık 13.000 evsiz çocuk, savunmasız bir şekilde yaşam mücadelesi vermektedir.

Ülkede 1.100.000 yetim çocuk bulunmaktadır. Bunların büyük bir çoğunluğu kırılgan gruptadır ve sorumluluklarını üstlenecek herhangi bir yakınları yoktur. Aynı zamanda ülkede kimsesiz çocukların kaldığı ve yine bu çocuklar tarafından idare edilen 20.000 kadar çocuk evi bulunmaktadır. Sara Rose Home, New Day Orphanage, Kids Alive Zambia, Mufulira Orphaned Children, Kilelabalanda Orphanage, Kasisi Children’s Home, Child Life Touch Orphanage, Kwathu Childrens Home, Mutende Children’s Village ve Simoonga Orphanage Home gibi kurumlar, ülkedeki bazı yetimhanelerdir.

Zambiya, İslam’ın Afrika kıtasına en geç girdiği ülkelerden biridir. 1980’lerden sonra Zambiyalı gençlerin yüksek tahsil için Suudi Arabistan, Mısır, Sudan, Pakistan ve İran gibi İslâm ülkelerine gitmeye başlamasıyla misyonerlik faaliyetleri karşısında Müslümanlar daha donanımlı bir hale gelmişlerdir.

KAYNAKÇA:

Salesian Missions. “Africa/Zambia”. https://salesianmissions.org/salesian_country/zambia/. (16.10.2021).

Save The Children. “Child Protection”. https://zambia.savethechildren.net/what-we-do/child-protection. (16.10.2021).

The World Bank. “Zambia”. https://data.worldbank.org/country/zambia. (16.10.2021).

UNICEF. “Trends in Under-Five Mortality Rate in Zambia”. https://data.unicef.org/country/zmb/. (16.10.2021).

Worldometer. “Zambia Demographics”. https://www.worldometers.info/demographics/zambia-demographics/. (16.10.2021).

YILDIRIM, Özcan. AA. “Afrika’nın Barış ve İstikrar Ülkesi: Zambiya”. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/afrikanin-baris-ve-istikrar-ulkesi-zambiya/1738159. (16.10.2021).

Zambia Mission. “Orphan Care”. https://www.zambiamission.org/what-we-do/orphan-care.html. (16.10.2021).

ZAMBIA ORPHANS AID. ZOA-UK. “The Small Charity with Big Ambitions”. https://zoa.org.uk/. (16.10.2021).

Son Eklenenler